Volledig scherm
Het dorp Engelen vanuit de lucht. Rechts op de achtergrond Slot Haverleij. © Marc Bolsius

Engelen is toe aan een bakkie troost

Engelen dorp ontwikkelt zich ongunstig in vergelijking met andere Bossche buurten. ‘Fijn wonen is meer dan je groene woonomgeving’. 

Op tafel in de woonkamer van Frans Lucas ligt de historie van Engelen uitgespreid. De voorzitter van heemkundekring Angrisa  werkt alwéér aan een publicatie over de geschiedenis van het dorp waar hij zelf intussen zo'n  dertig jaar woont. 

Vanuit de kamer in zijn huis aan de rand van het dorp kijkt Frans Lucas uit op alleen maar groen. Zijn straat past perfect in het beeld van Engelen als een fraaie enclave, een groen paradijs met mooie veelal vrijstaande huizen met grote tuinen. Engelenaren geven hun woonomgeving niet voor niets het rapportcijfer 8,1. In de recente wijk- en buurtmonitor van de gemeente Den Bosch scoort alleen Vinkel ook zo hoog. Lucas: ,,En de gemeente denkt natuurlijk: in Engelen zitten ze goed.”

Niets te klagen zo lijkt het, maar toch concludeert de gemeente dat het dorp met zijn grofweg 6000 inwoners een ongunstige ontwikkeling doormaakt.  In vergelijking met 2016 is de tevredenheid afgenomen. Bij voorbeeld over voorzieningen voor jong en oud. Bewoners voelen zich minder verantwoordelijk voor de leefbaarheid in hun buurt en zetten zich er minder vaak voor in. Ze kunnen ook minder vaak een beroep doen op hun kleiner wordende sociale netwerk. Eenzaamheid neemt er toe en er zijn meer eenoudergezinnen.

Afnemende tevredenheid

,,Fijn wonen is meer dan je groene woonomgeving", zegt Frans Lucas, die Engelenaar van het Jaar was en onlangs is geridderd voor zijn vele verdiensten. Hij denkt in ieder geval een paar redenen te kennen voor de afnemende tevredenheid: plannen voor windmolens, de gesloten dependance van burgerzaken, minder aanwas op de scholen, gebrek aan woningen voor ouderen.

Volledig scherm
Frans Lucas van Heemkundekring Angrisa © Angela van de Dungen

De gast van Lucas denkt te weten waar het nog meer aan kan liggen, maar zij wil per se niet met naam in de krant. ,,Het openbaar vervoer is hier verdwenen. Dat heeft enorme consequenties, het drijft mensen en vooral ouderen in een isolement. Ik ben hier opgegroeid, heb elders gewoond en ben nu weer een aantal jaren terug. Het is hier een paradijs, maar het is er niet vriendelijk.”  Ze woont zelf niet in het dorp maar in Slot Haverleij. ,,Het is daar moeilijk contact  maken en aansluiting vinden als je niet past in het plaatje van echtpaar-kinderen-basisschool.”

De toenemende vergrijzing en dreigende eenzaamheid kwam begin dit jaar ook aan de orde op een wijktafel. Rode draad in de discussies: er ontbreekt een ontmoetingsplek.  Een plek waar je ongedwongen een kop koffie of een biertje kunt drinken. ,,Gewoon een gezellig cafeetje, fris en open, ook in de Haverleij", droomt de gast van Lucas.

Bakkie troost

Gemeenschapshuis De Engelenburcht heeft het idee dat zij die ontmoetingsplek moet zijn. Veel Engelenaren komen daar al vanwege repetities van de talloze clubs en verenigingen. Maar juist om ook op andere momenten die functie te kunnen hebben, is er een caféruimte gemaakt, zegt voorzitter Frank Hoevenaars. Voor een bakkie troost, een spontaan gesprek. ,,Ons beleid is erop gericht om hiermee ook de eenzaamheid onder ouderen te verkleinen.” Maar deze bruine huiskamer is voor sommigen weer te somber en te veel naar binnen gekeerd.  

Moeilijk te bereiken

Om de hoek aan de Heuvelstraat, in appartementencomplex Hof van Engelen, is al langer zo'n huiskamer voor ouderen. Een dagopvang op initiatief van ouderenzorg en welzijnswerk. Vrijwilligers praten er met bezoekers, die er ook een lunch kunnen krijgen. Eén van die vrijwilligers is tevens bestuurslid van De Zonnebloemafdeling. Ze heeft de ervaring dat ouderen in het dorp zich niet zomaar verleiden laten tot een stap buiten de deur. ,,Hier komen maar heel weinig mensen uit het dorp; de meesten komen van elders. Engelenaren zijn moeilijk te bereiken.”

Medewerkers van Buurtzorg komen bij de dorpsbewoners thuis. Deze  thuiszorgorganisatie herkent dat mensen minder gebruik (kunnen) maken van hun sociale netwerk zoals ook de gemeente signaleert. De kinderen zijn vaak al overbelast door hun eigen besognes en werk. En de druk wordt groter omdat mensen veel langer thuis moeten wonen. Buren willen best nog eens helpen, maar ouderen zijn juist niet van de generatie dat ze het aan hun buren vragen.

Behoorlijk wat voorzieningen 

Engelen is geen eiland en dus gaan maatschappelijke veranderingen zoals toenemende vergrijzing en eenzaamheid niet aan het dorp voorbij. Huisarts Sylvia van Manen bagatelliseert de problemen niet, maar wil wel wat relativeren: ,,Je merkt ook hier dat ouderen langer thuis moeten wonen, ook als ze chronisch ziek zijn. En dat de druk op de mantelzorg toeneemt. Maar die zorg is hier denk ik nog wel beter dan elders. We hebben hier ook nog behoorlijk wat voorzieningen in het dorp.”

Intussen neemt de dorpsraad de signalen van begin dit jaar serieus en werkt in een aantal werkgroepen de belangrijkste behoeften voor de nabije toekomst uit. Met hopelijk wat oplossingen. Want er is natuurlijk wel wat nodig zodat bij de volgende wijk- en buurtmonitor het beeld weer positiever is. ,,Want eenzaaamheid maakt de mens ziek. Dat de supermarkt boodschappen aan huis brengt is prachtig. Maar het is wéér een sociaal contact minder.”