Volledig scherm
De NPO kijkt ook niet kritisch genoeg naar stijgende kosten van programma’s die langere tijd succesvol zijn, zoals Boer zoekt vrouw, © ANP

Kritische Rekenkamer: NPO kan besteding omroepmiljoenen niet controleren

De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) heeft onvoldoende zicht op de besteding van belastinggeld door de verschillende omroepen. Daardoor kan de publieke omroep zijn wettelijke taak - aansturen op doelmatigheid en transparantie - niet goed waarmaken. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een vandaag gepubliceerd onderzoek. 

De NPO krijgt elk jaar 850 miljoen euro, dat ‘doelmatig en transparant’ verdeeld moet worden. Maar uit het vanmiddag gepresenteerde onderzoeksrapport ‘Hilversum in beeld - Doelmatigheid bij de publieke omroep’ blijkt dat er aarzelingen zijn en verdeeldheid bestaat over de beste manier van toezicht houden op die bestedingen. ,,Als je niet goed kunt volgen, kun je afspraken ook niet waarmaken’’, aldus Francine Giskes van de Rekenkamer.

De omroepen, die volgens Giskes ‘niet stonden te popelen’ toen de Rekenkamer langskwam, krijgen per programma geld van de NPO, maar mogen dat zelf weer herverdelen. Maar zij geven vervolgens weinig inzicht in de kosten, stelt de kritische financiële waakhond van het Rijk. Aansturen op ‘doelmatigheid’ is daardoor niet of nauwelijks mogelijk. Het Commissariaat voor de Media staat tegelijkertijd op te grote afstand om te beoordelen of NPO deze doelmatigheidsopdracht goed uitvoert.

De NPO kijkt ook niet kritisch genoeg naar stijgende kosten van programma’s die langere tijd succesvol zijn, zoals Radar, Nieuwsuur, Boer zoekt vrouw, Studio Sport of Kassa. De NPO heeft een zwakke positie als het aankomst op lagere kosten bij omroepen. Zo werd wel geïnformeerd waarom de talkshows Jinek en Pauw meer geld vroegen, maar bleek de NPO vervolgens niet in staat de kosten naar beneden bij te stellen. ,,Presentatoren hebben soms ook wensen die behoorlijk leidend zijn in wat de NPO wel of niet kan’’, stelt Giskes.

Volledig scherm
© Algemene Rekenkamer

Uitbesteden

Quote

Als je niet goed kunt volgen, kun je afspraken ook niet waarmaken

Francine Giskes, Algemene Rekenkamer

Die zwakke onderhandelingspositie komt ook naar voren bij uitbesteding aan externe producenten. De kosten van uitbestede programma’s zijn namelijk flink hoger dan eigen producties, zo blijkt bijvoorbeeld bij het programma's College Tour en Floortje naar het Einde van de Wereld. Die werden een stuk duurder nadat ze extern werden geproduceerd, in het laatste geval door het bedrijf van presentatrice Floortje Dessing zelf. Volgens de Rekenkamer is daardoor ook het zicht op salarissen van de presentatoren verslechterd.

Volgens de wet moet 16,5 procent van de kosten uitbesteed worden. In 2018 ging het om 35 procent, zo'n 193 miljoen euro. De onderzoekers stellen vast dat de beoogde verhoging van minister Arie Slob (Media) naar 25 procent als ondergrens de problemen groter kan maken. Giskes: ,,Uitbesteden is over gehele linie duurder, zonder dat je daar altijd per se iets voor terugziet.’’

Geen aanpassing

Slob liet aan de onderzoekers weten geen aanpassing in de Mediawet ‘nodig te achten’. Wel wil hij het takenpakket van de NPO gemakkelijker maken door 'te prioriteren in de doelen voor de publieke omroep’. Volgens de Rekenkamer worden daarmee de problemen niet weggenomen, en verdienen de risico's ‘meer aandacht'. 

Volledig scherm
© Algemene Rekenkamer

Verdere afspraken

De NPO laat in reactie weten dat het rapport een ‘realistisch beeld van de taken en rollen’ schetst, en laat zien ‘hoe complex’ het publieke omroepbestel is. ‘Dat nog niet alles perfect gaat, zien wij ook.’ De NPO en de omroepen gaan om tafel voor nadere afspraken over het delen van de informatie. ‘Ons gezamenlijke doel is ervoor te zorgen dat elke euro hier bij de publieke omroep doelmatig wordt besteed.’

  1. Presentator Kaj van der Ree diep door het stof na beschuldigingen seksueel wangedrag: ‘Spijt van domme fouten’
    Programma's geschrapt

    Presenta­tor Kaj van der Ree diep door het stof na beschuldi­gin­gen seksueel wangedrag: ‘Spijt van domme fouten’

    BNNVARA heeft de programma's van Kaj van der Ree geschrapt na beschuldigingen van seksueel wangedrag. De presentator en vlogger (28) reageert nu zelf voor het eerst en gaat diep door het stof na alle beschuldigingen aan zijn adres. Op sociale media werd hij de afgelopen dagen door jonge vrouwen beticht van het sturen van naaktfoto's en pikante berichten. De vrouwen waren op dat moment minderjarig. Van der Ree geeft zijn misdragingen toe. ,,Ik zie in dat ik domme fouten heb gemaakt.”