Ernie Brandts met een NAC-sjaal om zijn nek.
Volledig scherm
Ernie Brandts met een NAC-sjaal om zijn nek. © Roy Lazet

Ernie Brandts neemt geen blad meer voor de mond: ‘De voetbalwereld barst van de jaloezie’

Als jonge voetballer bleef Ernie Brandts fier overeind in een bloedige WK-finale. Als trainer komt hij maar niet los van het beeld van de te zachte, naïeve man die steeds ten onder ging in een wereld van list en bedrog. Zelfs toen hij met NAC als derde eindigde in de eredivisie. In zijn biografie ‘Nooit Natrappen’ bijt Brandts eindelijk van zich af.

Na het lezen van de (auto)biografie ‘Nooit natrappen’ van Ernie Brandts (64) kun je je afvragen waarom de oud-international en huidige trainer van FC Eindhoven gekozen heeft voor uitgerekend deze titel. Is het voetbalhumor? Of zijn de uithalen in het boek een hartenkreet om erkenning voor alles wat hij heeft gepresteerd als voetballer en vooral als trainer? 

Feit is dat Ernie Brandts iets meer dan 200 pagina’s lang openhartig zijn ongezouten mening geeft over de mensen in de voetballerij die hem niet serieus namen, bedonderden, of pijn hebben gedaan. Van Eric Gerets, die zijn vriendin probeerde te versieren, Jan Reker (‘hij goochelde met me’), Piet de Visser (‘ik ontdekte Ronaldo. Piet eiste die eer altijd op’), Marco Boogers (‘probeerde me bij FC Dordrecht zoveel mogelijk te negeren’), Gérard de Nooijer (‘achterbaks’), tot Peter Hyballa (‘ik denk dat hij jaloers op me was’). 

Bovenal zit het Brandts kennelijk nog altijd dwars dat hij bij NAC als hoofdtrainer nooit de waardering heeft gekregen voor wat hij daar met name in het seizoen 2007-2008 heeft neergezet.  Toegegeven, met zo’n club als derde eindigen in de eredivisie en desondanks geen nieuw contract krijgen, is zelfs in het gekkenhuis van de voetballerij iets wat je als trainer zelden overkomt. In zijn boek vertelt Brandts dat hij op het einde van dat seizoen zijn frustraties ‘soms’ niet wist te verbergen. ‘Dan deelde ik in de pers wat plaagstootjes uit richting het bestuur.’ 

Geen blad meer voor de mond

Destijds vond hij dat niet heel verstandig. Natrappen ligt immers niet in zijn aard, maar twaalf jaar na dato neemt hij geen blad meer voor de mond. Voor Ernie Brands zijn algemeen directeur Theo Mommers, technisch directeur Earnest Stewart, zijn assistent Leon Vlemmings en hoofd scouting Jeffrey van As onbetrouwbare ‘pootjelappers’ gebleken. Van As noemt ie een ‘oneerlijke onruststoker, die alle successen voor zichzelf opeiste’

Idem dito met Vlemmings. Die zou geen gelegenheid onbenut hebben om achter zijn rug te vertellen dat niet Brandts, maar hij de ware architect was van het succes. Van Stewart vermoedt hij dat die zich heeft laten beïnvloeden door diens vrouw Yvonne. Die zou uit jaloezie een hekel hebben gekregen aan Amy, de muze van Ernie. ‘Het legde de kiem voor het later niet verlengen van mijn contract.’ 

Ernie Brandts met Earnest Stewart.
Volledig scherm
Ernie Brandts met Earnest Stewart.

Brandts schetst het beeld van een trainer die zich, ondanks alle successen, steeds meer alleen voelde staan binnen de club. ‘Het is het eeuwenoude cliché: succes wekt afgunst op. Het voetbalwereldje barst van de jaloezie.’  Met assistent John Karelse kon hij nog wel door één deur. En keeperstrainer Arno van Zwam was de enige ‘bij wie ik niet hoefde op te passen met wat ik zei. Hij kletste niks door’. Het trio Mommers, Stewart, Van As, betrok hem sowieso nergens meer bij. 

Gebrek aan vertrouwen

Eind januari 2008 liet het bestuur hem weten dat zijn contract niet verlengd zou worden. NAC stond toen op de tiende plaats en pakte de punten vooral op een zakelijke manier. Volgens persman Willem Reijn ontbrak het vertrouwen dat Brandts het elftal ‘de volgende stap’ kon laten maken. Daarnaast zouden de fans een ander soort, meer aanvallend voetbal eisen. 

Het tij keerde voor Brandts. En niemand die het snapte.Want één ding zag iedere fan en kenner: er stond na anderhalf jaar Brandts een dijk van een elftal op het veld. Met mannen als Jelle ten Rouwelaar, Rob Penders, Patrick Zwaanswijk, Kurt Elshot, Patrick Mtiliga, Rogier Molhoek, Ronnie Stam, Anthony Lurling en Matthew Amoah. Jongens die je stuk voor stuk om een boodschap kon sturen. NAC wilde tegendraads zijn en de fans omarmden Ernie als hun nieuwe cultheld. In het begin werd er binnen de spelersgroep nog weleens lacherig gedaan over de trainer die namen door elkaar haalde of onhandig was met de computer. Een jaar later werd Brandts gezien als een van de zeldzame trainers die geen spelletjes speelden of een dubbele agenda hadden. 

Ernie Brandts met Patrick Zwaanswijk.
Volledig scherm
Ernie Brandts met Patrick Zwaanswijk. © Roy Lazet

Maar liefst acht wedstrijden op rij won NAC, nadat Brandts te horen had gekregen dat de club er niet op vertrouwde dat hij het elftal nog beter kon maken. Nu werd ertot ver buiten Breda stilletjes gelachen om een directie die de succescoach om onbegrijpelijke redenen aan de kant had gezet. Het is volgens Brandts nog altijd niet uit te leggen. ‘De vraag wordt me nog steeds regelmatig gesteld. Derde worden en toch weg moeten. ‘Hoe was dat toch mogelijk, Ernie?’ Mijn antwoord is altijd hetzelfde. Ook ik snapte het niet.’ Hij is simpelweg ten onder gegaan in een ondoorzichtig moeras van vriendjespolitiek en vieze spelletjes. 

Spelletjes buiten het veld

Brandts wilde van Nooit Natrappen vooral een voetbalboek maken. Dat is het ook geworden. Maar vooral één waarin hij aan de hand van zijn eigen ervaringen bij clubs als PSV, Volendam, NAC en NEC schetst dat erin het voetbal meer spelletjes buiten dan op het veld worden gespeeld. 

Nu twaalf jaar later eist Brandts alsnog de credits op van de hoogste klassering die NAC ooit heeft gehaald in het bestaan van de eredivisie. Tevens ook zijn grootste succes. Het hoort een beetje bij de tragiek van de man die na een glansrijke voetbalcarrière nooit de top heeft gehaald als trainer. Het antwoord daarop weet Brandts in het boek alleen tussen de regels door te geven. 

Een spandoek ter ere van Ernie Brandts.
Volledig scherm
Een spandoek ter ere van Ernie Brandts. © BN DeStem

De eerste hoofdstukken zijn die van een aandoenlijk jongensboek. Opgegroeid in de Achterhoek. Als zoon van een in alle opzichten warme bakker. Lieve moeder ook. Ernie voetbalde. Ernie reed wielerwedstrijden. Een keurige, zachte jongen, die via De Graafschap de harde voetbalwereld instapte. Hij kwam terecht bij PSV, voelde zich met name thuis bij een vaderlijke trainer als Kees Rijvers, haalde het Nederlands elftal, won in 1978 met PSV de UEFA Cup en stond diezelfde zomer op 22-jarige leeftijd als mandekker in de finale van het WK. In de meest iconische eindstrijd ooit. Hard tegen hard. 

Zelf beuken uitdelen om niet onder de voet gelopen te worden. Nederland verloor, maar Brandts keerde gepokt en gemazeld terug naar Nederland. Alles had hij overleefd. Ook de omkooppoging van Roberto Bettega, zijn directe tegenstander in de laatste wedstrijd van de ‘halve-finalepoule’ tegen Italië. 

Nederland stond voor met 2-1. Brandts had de score voor de Italianen geopend met een eigen doelpunt, maar hij nam ook de gelijkmaker voor zijn rekening. ‘Brandts laat me één keer scoren!’, riep Bettega voortdurend. ‘De bedragen vlogen in het rond. In lires en in dollars. Ruud Krol hoorde het ook en zei alleen maar: niet naar luisteren.’ 

Hitsige ‘baas’ Eric Gerets

Alsof ie er wel op ingegaan zou zijn. Brandts leent zich immers niet voor dat soort spelletjes. Nog altijd niet. Zo kwam er na zijn voetballoopbaan een vroegtijdig einde aan zijn werk als assistent-trainer bij PSV. Hitsige ‘baas’ Eric Gerets had zijn oog laten vallen op de nieuwe vriendin van Ernie. Vroeg hem zelfs om haar nummer. Toen Ernie van zijn vriendin hoorde dat Gerets haar had proberen te versieren, sprak hij niet meer met de trainer. Dat viel op, en wie werd de laan uitgestuurd: juist, Ernie Brandts. 

Deze vriendin is niet de enige vrouw die een rol speelde in het verloop van zijn carrière. In elk gesprek over hem gaat het al snel over Amy. Hij noemt zijn tweede vrouw de love of my life. Brandts wijdt in zijn boek liefdevol een heel hoofdstuk aan haar. Gelijktijdig hekelt hij de overtrokken aandacht voor de rol die ze speelt in zijn leven. ‘Zij maakt de opstelling niet’, klinkt het fel. 

Ernie Brandts.
Volledig scherm
Ernie Brandts. © Roy Lazet

Brandts stipt in zijn biografie enkele van die ‘onzinverhalen’ over haar aan. Dat ze in haar bh door de gangen van het NAC-stadion zou hebben geparadeerd. Of dat de twee in het stadion van Volendam betrapt zouden zijn, terwijl ze ‘het’ deden op de wasmachine van de club. En zo gaan er nog meer verhalen over zijn Amy de ronde. NAC-trainer Peter Hyballa voegde er vorige week nog eentje aan toe, toen hij reageerde op wat Brandts van hem vond in hun beider NEC-tijd. ‘Ernie werd tijdens de training wel twaalf keer gebeld door Amy.’ 

Niet zo zacht als iedereen denkt

Brandts schreeuwt in zijn boek van de daken dat hij als trainer helemaal niet zo zacht is als iedereen denkt. Talloze momenten uit zijn carrière bewijzen dat volgens hem. Toch zegt zijn beste vriend Ed Kieboom in het afsluitende hoofdstuk dat Brandts coach van een topclub zou zijn geworden als hij wat harder was. ,,Ernie is een gigantische doordouwer. Zijn nadeel is dat hij veel te bescheiden is. Wat ik bij hem mis, is haar op zijn tanden. Wat er met hem gebeurd is bij NAC vond ik ongelofelijk. Derde eindigen en de laan uitgestuurd worden. Schandalig. Wat een onrecht!” 

Kieboom ziet ook dat Ernie en Amy een team vormen en elkaar goed aanvullen. Het valt hem ook op ‘dat zij het voortouw neemt’. En ‘dat dat voor de hand liggend is gezien het bescheiden karakter van Ernie.’ Kieboom is een van de weinigen die de monoloog mogen doorbreken in het boek. In het laatste hoofdstuk bevestigt hij het gevoel dat Ernie Brandts niet alleen meer waardering verdient, maar vooral een ander boek. Een biografie waarin vooral anderen hadden kunnen vertellen wat voor een trainer en mens hij is. Het was vooral de kans geweest om te komen tot een eerlijke reconstructie van wat in het seizoen 2007-2008 precies gespeeld heeft bij NAC. Grote kans dat het Brandts als de eerlijke vakman de waardering had opgeleverd waar hij nu 200 pagina’s lang zelf om schreeuwt.

‘Amy vond dat er een boek moest komen’

Schrijver en journalist Louis Bovée werd zes jaar geleden al gevraagd een boek te schrijven over het leven van Ernie Brandts. Op de vraag wat de aanleiding was, volgt een eerlijk en simpel antwoord: ,,Omdat Amy vond dat er een boek moest komen.” De vraag waarom het zes jaar heeft geduurd eer het af was, beantwoordt hij al even eerlijk: ,,Omdat Ernie zijn twijfels had.” 

In de afgelopen zes jaar heeft ook Bovée de oudinternational leren kennen als een ‘eerder bescheiden dan ijdele man’. Wel een man met trots. ,,Hij zegt niet van natrappen te houden. Wel durft hij in het boek te zeggen wat ie van sommige mensen vindt. Hij zoekt erkenning voor wat hij gedaan heeft. Als voetballer heeft hij een geslaagde carrière achter de rug. Als trainer heeft hij het lastiger. Iemand heeft eens gezegd: ‘Je kunt beter een slechte trainer zijn met goede contacten, dan een goede trainer met slechte contacten’. Ernie had het volgens mij verder geschopt als hij betere mensen om zich heen had gehad.”

‘Een trainer die een arm om je heen slaat’

Anthony Lurling maakte in het seizoen 2007-2008 deel uit van het elftal van NAC dat de reguliere competitie afsloot op de derde plaats. Hij bewaart goede herinneringen aan dat seizoen én aan trainer Ernie Brandts.

,,Brandts is heel menselijk. Een fijne man. Als trainer slaat hij een arm om je heen. Vraagt ook hoe het thuis is. Ik hou daar wel van. Als een trainer je het goede gevoel mee kan geven, heb je daar meer aan dan aan een tactische aanwijzing.”

NAC speelde goed dat jaar. Wie verdiende daarvoor uiteindelijk de credits? ,,Het was vooral de goede mix die de staf goed maakte. Brandts, Vlemmings en Karelse vulden elkaar goed aan. En om niet te vergeten: we hadden dat seizoen een heel goede spelersgroep. Jongens met veel ervaring. Leiders ook. Misschien hadden we wel helemaal geen trainers nodig gehad dat seizoen, denk ik soms.” 

Eén ding weet Lurling ook: ,,Het verbaasde ons als spelers net zo dat Brandts weg moest. Van mij had hij na dat seizoen in ieder geval mogen blijven.”

Anthony Lurling in actie namens NAC.
Volledig scherm
Anthony Lurling in actie namens NAC. © Roy Lazet
De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.