Huldiging Olympische medaille-winnaars op Paleis Noordeinde. Gouden medaillewinnaars leven korter, blijkt uit Duits onderzoek.
Volledig scherm
Huldiging Olympische medaille-winnaars op Paleis Noordeinde. Gouden medaillewinnaars leven korter, blijkt uit Duits onderzoek. © Pim Ras Fotografie

Topsport gezond? Olympiërs leven korter

Dat topsport niet per definitie gezond is, weten we. Nieuw Duits onderzoek toont aan dat olympiagangers een kortere levensverwachting hebben dan ‘gewone’ burgers. En wie goud wint, loopt een nog groter risico op vroegtijdig overlijden dan de niet-winnaars.

Door Rik Spekenbrink

De Duitse onderzoeker Lutz Thieme, voormalig topzwemmer, onderzocht de sterftecijfers onder alle 6066 olympiërs die voor het land uitkwamen op de Zomer- en Winterspelen tussen 1956 en 2016. De uitkomsten, waarover het blad Der Spiegel schrijft, zijn opvallend en roepen ethische vragen op.

Van de olympische atleten uit de genoemde periode waren er op 1 juli vorig jaar 400 overleden. Thieme vergeleek het overlijdenspercentage met de internationaal als standaard gehanteerde Human Mortality Database en concludeert dat topsporters een significant lagere levensverwachting hebben. Andere uitkomsten: vrouwelijke olympiagangers worden ouder dan mannen, winnaars van goud sterven gemiddeld eerder dan de andere olympische sporters en West-Duitse atleten komen weer vroeger te overlijden dan de buren het oosten.

Quote

Het is in de kern een geselec­teer­de groep van fitte mensen, zonder hartafwij­kin­gen en dergelijke. Maar er is dus zoiets als te veel bewegen

David van Bodegom

Oorzaken geeft Thieme niet, maar de Nederlandse verouderingsarts David van Bodegom van Leyden Academy kan er vanuit diverse eigen studies over het onderwerp wel een paar geven. ,,Iedereen weet: bewegen, sporten, is gezond. Maar te veel bewegen zorgt voor snellere slijtage. Niet alleen van bijvoorbeeld de knieën of schouders, maar van het hele lichaam. Elke cel in je lijf veroorzaakt dagelijks 70 duizend kleine beschadigingen, die door het lichaam moeten worden gerepareerd. Maar een topsporter die de hele dag intensief beweegt, heeft er nog veel meer. Hoe meer je verbrandt, hoe sneller je slijt. Het is één van de redenen waarom een muis gemiddeld 2 jaar wordt en een schildpad 250 kan worden. En waarom zoogdieren die een winterslaap houden gemiddeld ouder worden.” 

Daarnaast is er de directe schade, een bokser die een dag na een wedstrijd overlijdt door een verkeerde klap of de voetballer die op het veld in elkaar stort. Van Bodegom: ,,Onderzoek wijst uit dat atleten in een contactsport een kortere levensduur hebben dan hun collega’s uit individuele sporten.”

‘Contactsporters lijden meer schade en overlijden sneller', zegt onderzoeker Van Bodegom.
Volledig scherm
‘Contactsporters lijden meer schade en overlijden sneller', zegt onderzoeker Van Bodegom. © Pim Ras Fotografie

Mentaal

Samengevat zijn er volgens de expert drie verklaringen voor de kortere levensverwachting van sporters: naast de directe schade en slijtage op de lange termijn is er nog het mentale aspect. ,,Sporters staan onder grote druk, ze zijn een heel jaar bezig om te pieken op één moment. Als het mislukt, kan dat depressies of andere narigheid veroorzaken. Uit mijn eigen onderzoek bleek dat sporters die op jonge leeftijd een topprestatie neerzetten, korter leven dan atleten die later pieken.”

Toch blijft het opmerkelijk, zegt ook Van Bodegom, dat topsporters dus niet gezonder zijn dan de rest van de bevolking. ,,Want het is in de kern een geselecteerde groep van fitte mensen, zonder hartafwijkingen en dergelijke. Maar er is dus zoiets als te veel bewegen.”

Dafne Schippers aan het trainen op Papendal. Het is ook mogelijk om te veel te trainen, zegt onderzoeker David van Bodegom.
Volledig scherm
Dafne Schippers aan het trainen op Papendal. Het is ook mogelijk om te veel te trainen, zegt onderzoeker David van Bodegom. © EPA

Doping

Terug naar het Duitse onderzoek. Een logische gedachtegang is dat ook het gestructureerde dopinggebruik in het land, vooral vorige eeuw, geen positieve bijdrage heeft voor de levensverwachting. Het tegenovergestelde is waar, schrijft Der Spiegel, in het om doping beruchte Oost-Duitsland worden atleten ouder dan in het westen. Bovendien wijken de sterftecijfers uit de ‘klassieke dopingsporten’ niet af.

Onderzoeker Thieme sluit zijn onderzoek af met een pleidooi voor financiële vergoeding voor topsporters, bijvoorbeeld in de vorm van een (extra) pensioen. ,,Als hun prestaties door de maatschappij worden toegeëigend, moeten de leveranciers worden gecompenseerd voor de verloren levensduur.”