Volledig scherm
Marleen Sijbers, ex-burgemeester van de gemeente Sint Anthonis. © Ed van Alem

Dit zijn de laatste woorden van Marleen Sijbers als burgemeester van Sint Anthonis

SINT ANTHONIS - De manier waarop Marleen Sijbers donderdagavond afscheid nam als burgemeester van Sint Anthonis, wekt verbazing. Het CDA wil een onderzoek naar de bestuurscultuur in de gemeente naar aanleiding van haar kritische toespraak. Maar wat zei ze eigenlijk?

Sijbers stapte donderdag op omdat ze binnen het gemeentebestuur te weinig ruimte kreeg om haar taak als burgemeester uit te voeren. Hieronder de tekst die Sijbers uitsprak. Omdat het uitgebreide toespraak is, hebben we de opvallendste uitspraken gemarkeerd en uitgelicht. De tussenkoppen zijn van de redactie.

,,Wat gebeurde er nu eigenlijk net? Er werd iemand heel erg boos. En teleurgesteld. En schijnbaar kon die niet helemaal begrijpen wat er met de besluitvorming gebeurde. En misschien was het voor u allemaal duidelijk, maar ik hoorde vanavond ook allemaal nieuwe zaken. En ik heb wat zaken gehoord, een aantal woorden, over transparant zijn. Over een zaaltje. En ik wil het met u graag nu hebben over de cultuur en de bestuurscultuur. En ook over keuzes.’’

Over de verdwijnende gemeente

,,De gemeenteraad heeft vorige maand misschien wel het meest verstrekkende besluit genomen dat een raad kan nemen: het opheffen van de eigen gemeente. Per 1 januari 2022 wordt Sint Anthonis onderdeel van de nieuwe gemeente met de naam Land van Cuijk.

Samen met Cuijk en Boxmeer gaan we een nieuwe gemeente bouwen. Met respect voor de eigenheid van onze kernen en gemeenschappen, die eigenschappen blijven natuurlijk fier overeind. Ik heb met heel veel energie en toewijding meegewerkt aan deze fusie. En ik ben er best trots op dat we dit besluit hebben durven nemen. Liever nog deed ik dat ook samen met Grave en Mill en Sint Hubert. En dat gezien de gezamenlijk historie, die een gezamenlijke band heeft opgeleverd. Maar zij slaan, althans dat denken we nu, een ander pad in. Dat hebben we uiteraard te respecteren.

Het blijven onze buren en ik ben ervan overtuigd dat we elkaar blijven vinden. Zeker ook omdat we heel veel gedeelde belangen hebben: vitale kernen, een duurzame leefomgeving en een toekomstbestendige economie.’’

De eerste hint: er is geen eenheid in Sint Anthonis

Quote

Daarbij vormt het college een collegiaal bestuur en geen losse verzame­ling van bestuur­ders

,,De komende twee jaar moeten we als Sint Anthonis nog vol aan de bak. Er ligt een ambitieus uitvoeringsprogramma. De pijler onder ons werk. We moeten ervoor zorgen dat onze gemeente goed landt in de nieuwe fusiegemeente. Niet voor niets zijn we na de verkiezingen aan de slag gegaan met drie in plaats van twee wethouders. Er is heel veel werk aan de winkel. En al dat werk doen we in een democratisch bestel met vele checks and balances.

Deze raad, u bent ons hoogste orgaan. Deze raad stelt de kader. U controleert het college. Raadsleden vervullen geen ombudsfunctie, maar horen wel te luisteren naar wat er in de gemeenschap speelt. De raad moet keuzes maken en nooit het algemeen belang uit het oog verliezen. Daarbij mag, nee, móét u van het college verwachten dat we u op tijd en correct informeren.

Zorgvuldige besluitvorming ligt aan de basis van de samenwerking tussen raad en college. Daarbij vormt het college een collegiaal bestuur en geen losse verzameling van bestuurders. En dat wat aan de collegetafel besloten wordt, wordt door alle collegeleden binnen en buiten het college uitgedragen te worden.’’

Dus niet in achterkamertjes

,,Hier, in deze raadszaal, met de voltallige raad, moet het normaliter allemaal gebeuren. Niet in het café, niet aan de overzijde van de straat, niet in het fractie-overleg, en zeker niet in een zaaltje achteraf. Als burgemeester heb ik een bijzondere verantwoordelijkheid: toezien op de integriteit. Dat is zelfs expliciet vastgelegd in de gemeentewet. En ik citeer artikel 170, lid 2: de burgemeester bevordert de bestuurlijke integriteit van de gemeente.

Dat doe ik als zelfstandig orgaan, en niet in opdracht van college of raad. In april stond er een heel interessant artikel in het Nederlands juristenblad van Niels Karsten, met als titel: ‘De burgemeester als vriend of vijand van de rechtsstaat’. Hierin werd gesteld dat het burgemeestersambt belangrijke constitutionele waarden in zich draagt. Als hoeder van de lokale democratie zien burgemeesters onder andere toe op de integriteit, op rechtmatigheid en zorgvuldigheid van het gemeentelijk beleid.’’ 

Kijk eens in de spiegel

Quote

Maken we altijd de goede afweging tussen het particu­lier en het algemeen belang?

,,De burgemeester heeft een bijzondere verantwoordelijkheid als beschermer van grondrechten. En om die rechtsstatelijke rol goed te kunnen vervullen is het essentieel dat burgemeesters een zekere afstand kunnen bewaren ten opzichte van de politiek. De onafhankelijkheid van burgemeesters, zo stelde de auteur, staat echter onder druk als gevolg van veranderende, institutionele relatie tussen de burgemeester en de gemeenteraad.

De auteur stelt, dat er een giftige cocktail is ontstaan van een toezichtsverantwoordelijkheid voor de burgemeester en tegelijkertijd een sterke afhankelijkheid van de onder toezicht gestelde. Dat wil zeggen: de gemeenteraad. Ook de politisering van het burgemeestersambt draagt bij aan de afnemende politieke onafhankelijkheid. En als gevolg van deze twee ontwikkelingen verliest het lokaal bestuur een deel van haar zelfreinigend vermogen en dreigen de waarden van de democratische rechtstaat in het geding te komen. Aldus Niels Karsten.

Dit artikel is een echte aanrader om te lezen. Om u zelf daar aan te spiegelen. Hoe gaat het hier, in deze gemeente? Geven wij elkaar de ruimte? Om ieders rol goed te vervullen? Spreken we elkaar aan, corrigeren we elkaar als dat nodig is? En maken we altijd de goede afweging tussen het particulier en het algemeen belang?’’

Niet voor bange mensen

Quote

Integri­teit is niet een kwestie van de meeste stemmen hebben, zo werkt dat niet

,,Het zijn vragen die ik me de afgelopen periode ook heb gesteld. En dat moet ook, want juist als burgemeester heb ik een extra zware verantwoordelijkheid. En zo voel ik die ook. Ik moet mijn rug recht houden. Ook als dat consequenties heeft voor mijn relatie met college en raad en ook als dat consequenties heeft voor mijn eigen functie.

Het openbaar bestuur is niet voor bange mensen. Dat geldt voor u als raadslid, voor u als collegelid, en ook voor mij als burgemeester. Ik ga in de meeste gevallen niet over de inhoud, maar moet wel zorgen voor zorgvuldige besluitvorming en voor bestuurlijke integriteit. En als dat in het geding is, dan hoor ik te spiegelen, te corrigeren, en soms zelfs op te treden.

Daarin moet en mag ik niet belemmerd worden. Niet door individuele college- en raadsleden, maar zeker ook niet door de getalsmatige meerderheden in deze bestuursorganen. Dat mag nooit bepalend zijn. Integriteit is niet een kwestie van de meeste stemmen hebben, zo werkt dat niet.’’

De pijnlijke conclusie: te weinig ruimte

Quote

Ik voel en ik merk dat ik onvoldoen­de ruimte krijg in de politieke omgeving van Sint Anthonis om mijn rol te vervullen

,,Om als burgemeester onafhankelijk en boven de partijen te staan, om een goede en transparante bestuurscultuur te bevorderen, om toe te zien op tijdige voorbereiding, vaststelling en uitvoering van het gemeentebeleid heb ik als burgemeester ruimte nodig. Alleen dan kan ik het openbaar bestuur en onze lokale democratie en het algemeen belang goed dienen. Ook in deze laatste jaren van onze gemeente is dat belangrijk. Misschien moet ik zelfs zeggen: juist in deze laatste jaren dat onze gemeente bestaat.

Wij zijn dat niet alleen verplicht aan onze inwoners, maar ook aan onze partners waarmee wij een nieuwe gemeente gaan vormen. Zij mogen verwachten dat we straks een open en controleerbare bestuurscultuur overdragen. In combinatie met een weerbaar en professioneel ambtelijk apparaat. En ik voel en ik merk dat ik onvoldoende ruimte krijg in de politieke omgeving van Sint Anthonis om mijn rol te vervullen. Dat er druk wordt uitgeoefend om dingen te doen of na te laten waar ik niet achter sta. Dat is niet acceptabel voor mij, en meer nog, dat is niet goed voor de gemeente en niet goed voor de inwoners van Sint Anthonis.’’

Verandering is nodig

Quote

Sint Anthonis verdient een correcte en transparan­te bestuurs­cul­tuur

,,Ik ben tot de conclusie gekomen dat dat een stevige beslissing vraagt. Een beslissing die mijzelf niet in de koude kleren gaat zitten maar ik wil mijzelf in de spiegel kunnen aankijken. De overtuiging hebben dat ik de dingen kan doen die ik moet doen. En als mij dat niet wordt toegestaan, als ik die ruimte niet krijg, dan moet ik plaats maken. En dat besluit ga ik zo meteen ook mededelen aan de commissaris van de Koning. 

Ik hoop dat ik daarmee de ruimte creëer voor Sint Anthonis om écht tot een verandering te komen. Sint Anthonis verdient een correcte en transparante bestuurscultuur. Verdient correcte besluitvorming, verdient een bestuur waarin àlle spelers weerbaar en krachtig het algemeen belang dienen.

Dames en heren, ik gun deze gemeente het allerbeste. U gaat 2 heel belangrijke jaren tegemoet. Ik vind het oprecht jammer dat ik die laatste fase niet ga meemaken als burgemeester. Ik heb hier met heel veel plezier en toewijding dit mooie ambt vervuld. Ik heb lief en leed gedeeld, met u, hier in deze zaal. Met de inwoners van Sint Anthonis. En ik ben altijd onder de indruk geweest van de kracht van deze gemeenschap. Van de mensen die hier wonen en werken. En het was mooi dat ik daar deelgenoot van mocht zijn. Dank u wel voor de aandacht, de vergadering is gesloten.’’

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Maasland