Volledig scherm
Simon Timmerman, voorzitter van COC Midden-Nederland, met de regenboogvlag. Die wordt vandaag vanwege Coming Out Dag op veel gemeentehuizen in top gehesen. © Angeliek de Jonge

Veel plannen, weinig actie rond LHBTI-emancipatie: Rhenen en Veenendaal scoren matig

In veel Utrechtse gemeenten spreken bestuurders en politici mooie woorden over seksuele diversiteit. Maar in de praktijk leiden die woorden nog zelden tot concrete beleidsstappen op het gebied van de LHBTI-emancipatie.

Dat blijkt uit de Regenboog Monitor 2018 die vandaag, op Coming Out Dag, wordt gepresenteerd door belangenorganisatie COC Midden Nederland. Voortaan verschijnt deze monitor jaarlijks op deze dag.

Utrecht scoort een ‘voldoende’ als het gaat om emancipatiebeleid gericht op homomannen, lesbische vrouwen, biseksuelen, trans- en intersekse personen. Geen enkele gemeente krijgt het predicaat ‘goed’, laat staan ‘uitstekend’. Twee Utrechtse gemeenten rollen als ‘slecht’ uit de bus. Stichtse Vecht en Zeist blijven vooralsnog steken in goede bedoelingen, al zien zij dat zelf heel anders. 

Belofte

Hoe scoren de gemeentes?
Amersfoort: Voldoende
Baarn: Matig
De Bilt: Matig
De Ronde Venen: Voldoende
Houten: Matig
IJsselstein: Matig
Lopik: Matig
Montfoort: Voldoende
Nieuwegein: Voldoende
Oudewater: Matig
Rhenen: Matig
Soest: Voldoende
Stichtse Vecht: Slecht
Utrecht: Slecht
Utrechtse Heuvelrug: Voldoende
Veenendaal: Matig
Wijk bij Duurstede: Voldoende
Woerden: Matig
Zeist: Slecht

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van maart dit jaar heeft het COC politieke partijen in alle Utrechtse gemeenten een Regenboog Stembusakkoord voorgelegd. Door hun handtekening daaronder te zetten, verbonden partijen zich aan de belofte ná de verkiezingen actief aan de slag te gaan met de LHBTI-emancipatie.

„We hebben erbij gezegd dat het geen verkiezingsstunt is, en dat we in de gaten zullen houden wat er van de gedane belofte terechtkomt”, aldus COC-voorzitter Simon Timmerman. „Deze eerste monitor zien we nog vooral als een aanmoediging. Wie een ‘matig’ scoort, heeft alle kans daar volgend jaar een ‘voldoende’ van te maken. Van sommige initiatieven word ik nu al blij, maar er zijn ook gemeenten die eraan herinnerd moeten worden dat ze die handtekening hebben gezet.”

Regenboogagenda

De stad Utrecht springt er het meest positief uit. In het coalitieakkoord dat D66, GroenLinks en ChristenUnie hebben gesloten, zijn diverse passages opgenomen over diversiteit. GroenLinks-wethouder Linda Voortman heeft het onderwerp specifiek in haar portefeuille. De coalitie komt met een ‘Regenboogagenda’ voor de komende vier jaar, waarin de positie van de LHBTI-gemeenschap in de stad centraal staat. „Utrecht is op de goede weg”, luidt het oordeel. Overigens heeft hier de ChristenUnie het Stembusakkoord niet getekend.

Net als voor Utrecht zijn er voldoendes voor Nieuwegein, Montfoort, Soest en Wijk bij Duurstede. In Nieuwegein en Wijk bij Duurstede werd een motie van oppositiepartij D66 aangenomen, die het college van burgemeester en wethouders opdraagt het Regenboog Stembusakkoord ook daadwerkelijk uit te gaan voeren.

Genderneutrale toiletten

De meeste gemeenten doen het ‘matig’: Veenendaal, Rhenen, Lopik, IJsselstein en Houten. Ook De Bilt komt niet verder dan deze kwalificatie. Ondanks de plaatsing van genderneutrale toiletten in het gemeentehuis en het feit dat alle gemeentelijke formulieren gescand zijn op onnodige vragen naar geslacht. Bovendien is in De Bilt voortaan de aanhef van een brief of toespraak genderneutraal. Het COC vindt het teleurstellend dat er niets in het coalitieakkoord te lezen staat over het Stembusakkoord.

Zeist, als ‘slecht’ scorende gemeente, is daarover ronduit verbaasd. „We willen juist een gemeente zijn waar iedereen welkom is en zichzelf kan zijn”, reageert woordvoerster Isabelle Meesters. „Artikel 1 van de Grondwet hangt groot in het gemeentehuis. Op Coming Out Dag hijsen we al jaren de regenboogvlag. Juíst om te laten zien dat we diversiteit zo belangrijk vinden. Dat er in het coalitieakkoord geen specifieke aandacht wordt besteed aan diversiteit, LHBTI’s of het Regenboog Stembusakkoord, wil allerminst zeggen dat we dat niet belangrijk vinden. We vinden nou juist dat het op álle beleidsterreinen vanzelfsprekend moet zijn.”

Stichtse Vecht zegt nog met concrete uitwerkingen te komen. „In ons coalitieakkoord staat niet voor niets: ‘Wij werken met en voor de samenleving, waarin iedereen tot zijn recht komt. Het maakt niet uit welke culturele achtergrond, geslacht, geaardheid, leeftijd, talenten of beperkingen iemand heeft.’ Om dit uitgangspunt bij ons beleid ook zichtbaar te maken, hangen wij op 11 oktober de regenboogvlag uit op de gemeentelijke locaties in Maarssen en Breukelen”, aldus woordvoerder Arno Zwaneveld. 

Regenboog Stembusakkoord
1. Veiligheid. Het belangrijkste punt, wat COC-voorzitter Simon Timmerman betreft. Nog steeds krijgen LHBTI’ers te maken met geweld en discriminatie. 'Homo' is op school het meest gebruikte scheldwoord. ,,Je kunt je niet overal vrij voelen om jezelf te zijn.’’ Concreet staat omschreven, dat de politie aanspreekpunt moet zijn als de veiligheid in het geding is. De gemeente moet beschikken over expertise voor de aanpak van discriminatie. Geweld tegen LHBTI’ers moet beter geregistreerd worden. Een proactieve rol van de gemeente op het gebied van LHBTI-emancipatie is van groot belang.

2. Inclusief beleid voeren. Op alle beleidsterreinen ook aandacht voor de doelgroep: het collegeprogramma bevat een passage over LHBTI-emancipatie, met concrete voornemens die worden uitgewerkt in een beleidsnotitie of actieprogramma. Er is voldoende budget, een coördinerend wethouder en een verantwoordelijk ambtenaar.

3. Jongeren ondersteunen. De gemeente zet zich in voor een omgeving waar LHBTI-jongeren zich veilig en prettig voelen. De wethouder spreekt onder meer basis- en middelbare scholen aan op hun wettelijke plicht om LHBTI-acceptatie te bevorderen. De gemeente biedt onderwijsinstellingen steun en begeleiding aan om acceptatie te bevorderen en pesten aan te pakken.

4. Kwetsbare groepen ondersteunen. De gemeente zet zich in voor een omgeving waarin kwetsbare LHBTI-groepen zoals biculturele en religieuze LHBTI’s, asielzoekers, ouderen, transgender personen en mensen met een beperking zich veilig en prettig voelen.

5. Zichtbaarheid bevorderen. De gemeente bevordert zichtbaarheid onder meer door evenementen te ondersteunen, door aandacht te vragen voor LHBTI’s binnen gemeentelijke activiteiten, door ook foto’s van LHBTI’s te tonen in gemeentelijke folders en informatiemateriaal (ook online) en door op Coming Out Dag en andere momenten de regenboogvlag te hijsen.