Waarom overleef je een perfect ronde looping niet?

Wekelijks geeft Het LAB, het zusje van de Universiteit van Nederland, antwoord op een wetenschappelijke vraag. Deze keer: waarom overleef je een perfect ronde looping niet?

Volledig scherm
Bezoekers van attractiepark Walibi Holland genieten van de hoge snelheid in de Speed of Sound-attractie. © ANP

Iedereen die wel eens in een pretpark is geweest kan beamen: achtbanen worden steeds spectaculairder en ingenieuzer. Maar als je al die loopings en kurkentrekkers naast elkaar legt, zullen de achtbanen van nu één ding gemeen hebben: een perfect ronde looping zit er niet tussen. Waarom? Je overleeft het simpelweg niet. De druk wordt te hoog.

Spannende dingen bouwen kunnen we al heel lang, sinds 1846 om precies te zijn, maar om ervoor te zorgen dat die bouwwerken ook veilig zijn, is veel wetenschappelijk onderzoek nodig. In deze aflevering van Het LAB, waar wetenschappers op internet korte colleges geven over alledaagse vragen, zie je Jurnan Schilder (Universiteit Twente) die als werktuigbouwkundige en achtbaan-liefhebber en precies weet hoe hard je kunt gaan en waarom die perfect ronde looping een no-go is.

Kurkentrekkers

Een stukje geschiedenis: 200 jaar geleden zijn de eerste achtbanen gebouwd, maar pas na de Tweede Wereldoorlog werden de attracties ook echt een beetje spannend. Tegenwoordig draaien de bouwkundigen hun hand niet meer om voor ingewikkelde kurkentrekkers of driedubbele loopings.

Om ervoor te zorgen dat je niet misselijk uit zo’n looping komt, is het heel belangrijk om rekening te houden met de druk die op je lichaam wordt uitgeoefend. Deze druk wordt ook wel  G-kracht genoemd. Anders dan je massa (die hetzelfde blijft tijdens een ritje) kunnen die G-krachten enorm variëren tijdens een ritje in de achtbaan.

Hoe dit werkt, kun je heel duidelijk zien als je op een weegschaal gaat staan en op en neer beweegt; de beweging zorgt voor een schommeling in gewicht. Zo werkt het ook in een achtbaan: als je over een heuvel gaat, lijk je even van je stoel los te komen (lage G-kracht) en als je door de bocht van een dal raast, word je juist zwaarder en in je stoeltje gedrukt (hoge G-kracht). Het maximale van wat je lichaam kan hebben, is 5G: dan drukt vijf keer je lichaamsgewicht op je.

Suikerspin

Een van de eerste achtbanen van 1846 had echter een perfect ronde looping met een G-kracht van 6,5. Je kunt je voorstellen dat mensen hier niet vrolijk uitkwamen: door de druk wordt alle zuurstof uit je longen geperst, worden je organen samengedrukt en kun je uiteindelijk doodgaan. Niet een achtbaan waar je voor je lol instapt dus.

De achtbanen van tegenwoordig hebben daarom geen perfect ronde loopings meer, maar een druppelvormige looping. Deze achtbanen hebben een maximale G-kracht van 3,5. Ook hier kun je een beetje misselijk uitkomen, maar dit zal je er niet van weerhouden om een suikerspin te eten en rustig nog een achtbaan in te stappen.