DOETINCHEM/ WINTERSWIJK - Het Nedersaksisch dialect wordt een officieel erkende taal in Nederland. Onder meer het Achterhoekse en Veluwse dialect vallen onder het Nedersaksisch. De erkenning betekent dat de streektaal beter beschermd wordt.
Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren ondertekent morgen (woensdag) een convenant hierover in Zwolle. Na het Fries wordt het de tweede erkende taal in Nederland, buiten het Standaardnederlands (voorheen algemeen beschaafd Nederlands, ABN). ,,Dit is de erkenning waar we naar hebben gestreefd. We zijn blij dat het eindelijk zover is’’, zegt voorzitter Hans Gerritsen van Streektaalorganisaties Nedersaksisch Taalgebied (Sont), dat jaren lobbyde voor een officiële status voor dit dialect.
Gerritsen noemt de erkenning zeer belangrijk. ,,Met de status als volwaardige taal onderschrijft de overheid dat het oosten en noorden van Nederland tweetalig zijn’’, zegt hij. ,,Dat is een belangrijk signaal en een flinke steun in de rug voor dit dialect. Het maakt duidelijk dat plat praoten niets is om je voor te schamen.’’
Het Nedersaksisch wordt met uitsterven bedreigd doordat kinderen niet meer standaard leren 'plat praoten'. Naar schatting kan nog slechts 5 procent van de kinderen dialect en ongeveer 20 procent van de volwassenen. Het convenant moet helpen de taal te redden. Het wordt ondertekend door het Rijk en de provincies Gelderland, Overijssel, Groningen, Drenthe en Friesland. Hier wordt het dialect in verschillende varianten gesproken door zo'n 1,5 miljoen mensen.
De overheden spreken af dat ze 'er alles aan doen om het Nedersaksisch te behouden en het gebruik te stimuleren'. Het Nedersaksisch had tot nu toe de meer symbolische status van streektaal. Met de promotie naar officieel erkende taal wordt inzet voor deze streektaal meer op elkaar afgestemd. Ook wordt samen opgetrokken richting andere Nedersaksisch sprekende regio’s.
In Europa spreken naar schatting bijna 5 miljoen mensen Nedersaksisch. Het is behalve in Nederland ook te horen in Duitsland, Denemarken, Polen en zelfs Rusland.
Het Nedersaksisch (in 1996) en het Limburgs (in 1997) zijn overigens al wel erkend als regionale talen onder het Europees Handvest. Door deze erkenning kunnen betrokken provincies en gemeenten een eigen beleid voor deze regionale talen voeren. Daarmee bevorderen zij het cultureel erfgoed van Nederland, bijvoorbeeld met subsidies voor toneelverenigingen of omroepen die deze talen gebruiken.
Het Limburgs en het Nedersaksisch zijn niet-gestandaardiseerde talen. Zo kent het Nedersaksisch verschillende varianten, waaronder het Gronings, Drents, Twents en Achterhoeks dialect.
Al in 2007 werd in Den Haag een verzoek ingediend om het Nedersaksisch bij de Raad voor Europa in Straatsburg voor te dragen, maar het ministerie van Binnenlandse Zaken weigerde medewerking. Het verzoek voldeed aan de voorwaarden, maar de erkenning van het Fries was een schrikbeeld geworden. Die erkenning heeft het rijk vele miljoenen gekost. In 2013 werd in de Tweede Kamer een motie van CDA en PvdA ingediend om onderzoek te doen naar eventuele extra kosten. Achter de schermen hebben de pleitbezorgers van het Nedersaksisch en de ambtelijke top op het ministerie elkaar nu gevonden.
