Volledig scherm
Het boek 'Aan de Gaskamer Ontsnapt' van Rosa de Winter-Levy. © archief

Tiende en elfde exemplaar van boekje ‘Aan de Gaskamer Ontsnapt!’ duiken op in Almen en Zutphen

Er zijn twee exemplaren opgedoken van het zeer zeldzame boekje Aan de Gaskamer Ontsnapt! van de Joodse Rosa de Winter-Levy uit Zutphen. Het 44 pagina's tellende werkje staat in de boekenkast van Almenaar Dirk Kok en Zutphenaar Johan Saalmink. Het zijn voor zover bekend het tiende en elfde exemplaar wereldwijd van het boekje.

De Winter-Levy schreef het 44 pagina's tellende boekje over haar belevenissen in concentratiekamp Auschwitz kort na de oorlog. Andere exemplaren zijn in het bezit van De Winter-Levy’s kleindochter Henriette Salomon, oorlogsinstituut NIOD, in de universiteitsbibliotheken van Groningen en Utrecht, de Athenaeumbibliotheek in Deventer, de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag en Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) in Doetinchem. Ook in twee buitenlandse bibliotheken ligt een exemplaar.

Boekje sinds eind jaren negentig in de kast

Kok kreeg het boekje eind jaren negentig in zijn bezit. ,,Het zat bij de boekenverzameling van mijn vader, die destijds overleed. Hij heeft het vermoedelijk kort na de oorlog gekocht, toen woonde hij in Zutphen. Zijn naam staat in het boekje, maar er staat geen aanschafdatum bij. Ik las afgelopen week publicaties over het boekje in De Stentor, zag een afbeelding van de omslag en dacht: volgens mij staat het in onze boekenkast. Ja dus.’’

Kok wil het boekje graag schenken aan een instelling, bibliotheek of museum óf aan een nakomeling van De Winter-Levy. ,,Ik hoef het niet per se te houden, maar wil er ook niet aan verdienen. Ik hoop dat ik iemand of een partij kan vinden die het graag wil hebben.’’

Saalmink kreeg het boekje in 1987 van zijn vader, die toen overleed. ,,Mijn vader praatte nooit over de oorlogsjaren, maar had wel veel boeken uit 1946 over die periode.’’